U Holandiji postoji grad sa više bicikala nego stanovnika – Najmegen. Ovaj grad ima 250.000 bicikala, što je 1.4 bicikla po osobi, a čuven je i po 5.800 biciklističkih parkinga. Biciklizam zauzima čak 65% ukupnog saobraćaja do centra grada i Univerziteta.
Ovaj holandski grad dobitnik je nagrade koju dodeljuje Evropska komisija, u oblasti energetike i zaštite životne sredine – Green Capital Award.
“Ovo nije nagrada za samo jedan grad. To je ukazivanje na najbolje prakse, koje treba da inspirišu druge gradove za izgradnju održive budućnosti. Dostignuća Najmegena u ovoj oblasti i budući planovi nakon 2018. godine, impresionirali su žiri. U kontekstu uzora drugim gradovima, ne vidim progresivniji i grad koji više zaslužuje ovu nagradu od Najmegena”, istakao je evropski komesar za životnu sredinu, pomorstvo i ribarstvo Karmen Vela.
Nagrada je u Najmegen otišla zbog toga što je, kako se u publikaciji NIJMEGEN – European Green Capital 2018 navodi, žiri bio oduševljen, osim gradskom biciklističkom infrastrukturom, i upravljanjem saobraćajem, čistim javnim prevozom i odličnom pristupačnošću, i pristupu upravljanju otpadom.
Gradonačelnik Najmegena Hubert Bruls kaže da svaka opština može mnogo da učini “kako bi grad bio zeleniji, održiviji i zdraviji,” i dodaje:
“Ulažemo, često zajedno sa drugim nadležnim institucijama, u inicijative kao što su super-staze, nalik autoputevima za bicikle, regionalne mreže za grejanje, parkovi, upravljanje vodom… Vremenom smo naučili i da je uključivanje građana, organizacija civilnog društva, preduzetnika i istraživačkih instituta apsolutno neophodno za uspešno sprovođenje promena.”
Savesni građani najvažniji za promene
Na “Kronenburger forumu“ u Najmegenu, opština direktno razgovara sa građanima o njihovoj zabrinutosti u pogledu kvaliteta vazduha i smanjenja buke. Ovaj forum realizuje se u saradnji sa predstavnicima biznis-sektora i organizacija civilnog društva, koji zajedno rade na inovativnim rešenjima.
Primer dobre prakse je i projekat “Smart Emissions“, u okviru koga se kreiraju merni uređaji dostupni zainteresovanim građanima, koji mogu meriti zagađenost vazduha i buku oko svojih domova. Ovaj projekat čini građane svesnim kvaliteta njihovog životnog okruženja, kao i mera koje se mogu preduzeti, navodi se u pomenutoj publikaciji.
Ilustrativan primer angažovanja građana u ovoj oblasti je i vetropark, koji postoji od 2016. godine, i koji je jedinstven po vlasničkoj strukturi. Naime, više od 1.000 građana iz Najmegena su zajednički vlasnici četiri vetrenjače. Ove vetrnjače proizvode dovoljno energije za 7.100 domaćinstava, a u planu je i izgradnja pete, koja će potencijalno povećati kapacitet vetroparka na 8.900 domaćinstava.
Ulica životne sredine
“Jedna ulica u Nijmegenu se razlikuje od ostalih. Ona je zelenija od većine, ali drugačijom je ne čini drveće, biljke ili biciklističke staze. Naime, Dar Milieustraat (Ulica životne sredine) je mesto gde stanovnici Najmegena mogu odvojeno da recikliraju preko 36 različitih vrsta materijala. Građani se ohrabruju da recikliraju, te se reciklaža do 250 kilograma godišnje ne naplaćuje. U 2016. godini 67% otpada u Najmegenu je ponovo upotrebljivo, dok je 33% prebačeno u obližnja energetska postrojenja”, navodi se u publikaciji.
Najmagen ima 92 kvadratnih metara zelene površine po glavi stanovnika.
Svaki građanin Najmagena živi na manje od 300m zelene površine od najmanje 0,5 hektara.
Između gradova Najmegen i Arnhem, nalazi se Park Lingezegen površine 1.700 hektara.
Grad sa dve hiljade godina
Najmagen je holandski grad sa populacijom od oko 173.600 ljudi, i predstavlja najveći grad centralne istočne holandske pokrajine Gelderland. Jedini stariji holandski grad od Najmegena je Mastriht. Godine 2005. proslavljena je dvehiljadita godišnjica osnivanja grada.
Prostire se na 57 kvadratnih kilometara, i transportno je središte pozicionirano između zapadnih industrijskih regiona Nemačke i holandskih luka, Amsterdama i Roterdama. Oko 5.700 ljudi u Najmegenu radi u oblasti energetike i tehnologije životne sredine.
